หนึ่งในความท้าทายที่พบบ่อยที่สุดสำหรับครอบครัวชาวต่างชาติ คือการไม่ทราบอย่างแน่ชัดว่าผู้เสียชีวิตมีทรัพย์สินใดอยู่ในประเทศไทยบ้าง ในหลายกรณี ทายาททราบเพียงว่าผู้เสียชีวิตเคยอาศัย ทำงาน หรือลงทุนในประเทศไทย แต่มีข้อมูลเพียงเล็กน้อยเกี่ยวกับบัญชีธนาคาร อสังหาริมทรัพย์ หุ้นในบริษัท ยานพาหนะ หรือทรัพย์สินอื่น ๆ

ข่าวดีคือ กฎหมายไทยมีกลไกที่เปิดโอกาสให้ผู้จัดการมรดกซึ่งได้รับการแต่งตั้งโดยชอบด้วยกฎหมาย สามารถดำเนินการสืบค้นและรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับทรัพย์สินของผู้เสียชีวิตได้

ใครมีอำนาจในการค้นหาทรัพย์สิน?

โดยทั่วไป ธนาคาร หน่วยงานราชการ และสถาบันเอกชน จะไม่เปิดเผยข้อมูลที่เป็นความลับให้แก่สมาชิกในครอบครัวเพียงเพราะมีความสัมพันธ์ทางเครือญาติกับผู้เสียชีวิต

ในกรณีส่วนใหญ่ จำเป็นต้องมีผู้จัดการมรดกที่ได้รับการแต่งตั้งโดยศาลก่อน จึงจะสามารถขอข้อมูลหรือดำเนินการโอนทรัพย์สินจากบุคคลภายนอกได้

เมื่อได้รับการแต่งตั้งจากศาลแล้ว ผู้จัดการมรดกสามารถขอข้อมูลและเอกสารจากหน่วยงานและสถาบันที่เกี่ยวข้องเพื่อวัตถุประสงค์ในการจัดการมรดกได้

ควรเริ่มต้นค้นหาทรัพย์สินจากที่ใด?

การตรวจสอบเบื้องต้นมักครอบคลุมเรื่องดังต่อไปนี้

อสังหาริมทรัพย์และห้องชุด

สามารถตรวจสอบข้อมูลได้ที่สำนักงานที่ดินที่เกี่ยวข้อง เพื่อพิจารณาว่าผู้เสียชีวิตเป็นเจ้าของที่ดิน ห้องชุด หรือมีสิทธิในอสังหาริมทรัพย์ที่จดทะเบียนไว้ในประเทศไทยหรือไม่

บัญชีธนาคาร

ผู้จัดการมรดกสามารถติดต่อธนาคารที่ทราบว่าผู้เสียชีวิตเคยใช้บริการได้ นอกจากนี้ อาจพบข้อมูลเพิ่มเติมจากรายการเดินบัญชี จดหมายโต้ตอบ เอกสารภาษี แอปพลิเคชันธนาคารบนโทรศัพท์มือถือ หรือเอกสารส่วนตัวอื่น ๆ

หุ้นในบริษัทและผลประโยชน์ทางธุรกิจ

หากผู้เสียชีวิตเป็นเจ้าของหรือมีส่วนร่วมในบริษัทไทย ข้อมูลจากกรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD) อาจแสดงรายละเอียดเกี่ยวกับการถือหุ้น การดำรงตำแหน่งกรรมการ และผลประโยชน์ทางธุรกิจอื่น ๆ

ยานพาหนะ

ข้อมูลการเป็นเจ้าของรถยนต์หรือยานพาหนะที่จดทะเบียนสามารถตรวจสอบได้จากกรมการขนส่งทางบก

สัญญาและเอกสารส่วนตัว

สัญญาเช่า กรมธรรม์ประกันภัย ใบแจ้งค่าสาธารณูปโภค เอกสารภาษี จดหมายโต้ตอบ และข้อมูลดิจิทัลต่าง ๆ มักเป็นเบาะแสสำคัญในการค้นหาทรัพย์สินที่ยังไม่ได้เปิดเผย

ทนายความสามารถช่วยค้นหาทรัพย์สินได้หรือไม่?

ได้ ทนายความมักให้ความช่วยเหลือแก่ผู้จัดการมรดกและครอบครัวในการดำเนินการตรวจสอบสถานะ (Due Diligence) ตรวจสอบเอกสารที่มีอยู่ ขอข้อมูลจากหน่วยงานราชการ และประสานงานกับสถาบันการเงินหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

ในกรณีที่ผู้เสียชีวิตเป็นชาวต่างชาติหรือมีทรัพย์สินอยู่ในหลายประเทศ ความช่วยเหลือทางกฎหมายอาจมีความสำคัญอย่างยิ่งในการค้นหาทรัพย์สินที่อาจถูกมองข้าม

การสืบค้นทรัพย์สินใช้เวลานานเท่าใด?

ระยะเวลาขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี

หากครอบครัวมีข้อมูลพื้นฐานเกี่ยวกับกิจการหรือทรัพย์สินของผู้เสียชีวิตอยู่แล้ว การตรวจสอบเบื้องต้นอาจแล้วเสร็จภายในไม่กี่สัปดาห์

อย่างไรก็ตาม หากเป็นกรณีที่มีอสังหาริมทรัพย์หลายแห่ง เกี่ยวข้องกับสถาบันการเงินจำนวนมาก เอกสารจากต่างประเทศ หรือข้อมูลไม่ครบถ้วน การสืบค้นอาจใช้เวลาหลายเดือน

คำแนะนำสำหรับครอบครัว

ในขั้นตอนแรก ครอบครัวควรรวบรวมข้อมูลทั้งหมดที่เกี่ยวข้องกับกิจกรรมของผู้เสียชีวิตในประเทศไทย ได้แก่

• สำเนาหนังสือเดินทาง
• ประวัติหรือเอกสารวีซ่าของไทย
• เอกสารเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์
• รายการเดินบัญชีธนาคาร
• เอกสารภาษี
• เอกสารบริษัท
• กรมธรรม์ประกันภัย
• โทรศัพท์มือถือและคอมพิวเตอร์ (ในกรณีที่สามารถเข้าถึงได้โดยชอบด้วยกฎหมาย)
• ข้อมูลติดต่อของนักบัญชี ทนายความ ผู้จัดการทรัพย์สิน หรือหุ้นส่วนทางธุรกิจ

ยิ่งมีข้อมูลตั้งแต่เริ่มต้นมากเท่าใด กระบวนการจัดการมรดกก็มีแนวโน้มที่จะดำเนินไปได้รวดเร็วและคุ้มค่ามากยิ่งขึ้น

การปรึกษาทนายความผู้มีประสบการณ์ด้านมรดกตั้งแต่ระยะแรก สามารถช่วยให้ครอบครัวค้นหาทรัพย์สินที่อาจมีอยู่ เข้าใจสิทธิทางกฎหมายของตน และหลีกเลี่ยงความล่าช้าที่ไม่จำเป็นในการจัดการมรดกได้.